ایران‌خودرو در مسیر کاهش مصرف سوخت؛ از موتورهای جدید تا قوای محرکه هیبریدی
دیجی خودرو _ پانزدهمین همایش دوسالانه موتورهای درون‌سوز در کاشان برگزار شد؛ رویدادی تخصصی که با حضور فعالان صنعتی، متخصصان، دانشگاهیان و پژوهشگران، زمینه‌ای برای تبادل دانش فنی، بررسی فناوری‌های جدید و ارائه دستاوردهای صنعت موتور کشور فراهم کرد. در این دوره، موضوعاتی همچون بهینه‌سازی مصرف انرژی، کاهش آلایندگی، افزایش کیفیت و دوام موتورها و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در توسعه قوای محرکه مورد توجه قرار گرفت.
در این میان، ایران‌خودرو با تشریح آخرین برنامه‌های توسعه محصول خود، مجموعه‌ای از اقدامات مرتبط با نوسازی خانواده موتورهای احتراق داخلی، توسعه فناوری هیبریدی و تولید موتور گازسوز توربوشارژ را معرفی کرد. این برنامه‌ها در شرایطی دنبال می‌شوند که کاهش مصرف سوخت، ارتقای استانداردهای آلایندگی و افزایش بهره‌وری فنی، به یکی از محورهای مهم توسعه محصولات خودروسازان تبدیل شده است.
با این حال، اهمیت این پروژه‌ها تنها به معرفی فناوری‌های جدید محدود نمی‌شود؛ میزان تحقق اهداف اعلام‌شده در مصرف سوخت، عملکرد فنی، دوام محصول و کیفیت تولید انبوه، معیارهای اصلی برای ارزیابی نتایج این برنامه‌ها خواهند بود.
ایران‌خودرو به‌دنبال نوسازی خانواده موتورهای احتراق داخلی
یکی از محورهای اصلی حضور ایران‌خودرو در پانزدهمین همایش موتورهای درون‌سوز، تشریح برنامه‌های این شرکت برای نوسازی سبد قوای محرکه و جایگزینی تدریجی موتورهای قدیمی با نمونه‌های جدیدتر بود.
مهدی رجبعلی، مدیرعامل مرکز تحقیقات موتور ایران‌خودرو (ایپکو)، با اشاره به نقشه راه توسعه موتور در این شرکت اعلام کرد که ایران‌خودرو از سال ۱۳۹۸ برنامه‌ای را برای بازنشسته‌کردن تدریجی موتورهای قدیمی و جایگزینی آن‌ها با نسل جدید موتورهای ارتقایافته دنبال می‌کند.
بر اساس توضیحات وی، موتورهای XU۷، EF۷ و TU۵ در چارچوب این برنامه قرار دارند و فرایند جایگزینی آن‌ها با موتورهای جدیدتر، از جمله TU۵P و EFP، دنبال می‌شود.
توسعه این موتورها با هدف بهبود عملکرد، افزایش گشتاور و ارتقای راندمان صورت گرفته است. کاهش مصرف سوخت نیز یکی از اهداف اصلی این مسیر به شمار می‌رود؛ موضوعی که در کنار مشخصات فنی موتور، می‌تواند بر بهره‌وری اقتصادی خودروها و هزینه استفاده از آن‌ها تأثیر بگذارد.
نوسازی خانواده موتورهای احتراق داخلی از این جهت اهمیت دارد که توسعه محصولات جدید، تنها به طراحی یک موتور متفاوت محدود نیست. بهبود عملکرد، سازگاری با الزامات آلایندگی، ارتقای قابلیت اطمینان و امکان تولید پایدار، از جمله عواملی هستند که در ارزیابی موفقیت چنین برنامه‌هایی نقش دارند.
از سوی دیگر، جایگزینی تدریجی موتورهای قدیمی با نمونه‌های ارتقایافته، نیازمند هماهنگی میان فعالیت‌های تحقیقاتی، فرایندهای صنعتی و الزامات تولید انبوه است. بنابراین، نتایج عملی این برنامه را باید در عملکرد نهایی محصولات و میزان تحقق اهداف فنی آن‌ها ارزیابی کرد.
توسعه قوای محرکه هیبریدی؛ هدف‌گذاری برای کاهش ۳۵ تا ۴۰ درصدی مصرف سوخت
توسعه قوای محرکه هیبریدی، یکی دیگر از محورهای مهم برنامه‌های ایران‌خودرو بود که در این همایش مورد توجه قرار گرفت. این شرکت در حال پیشبرد پروژه یک سامانه هیبرید سری ـ موازی مبتنی بر فناوری DHT است؛ پروژه‌ای که به گفته مدیرعامل ایپکو، مراحل توسعه آن پیشرفت کرده و خودرو در حال گذراندن آزمون‌های اولیه است.
مهدی رجبعلی با تشریح آخرین وضعیت این طرح اعلام کرد که برنامه‌ریزی ایران‌خودرو بر این اساس انجام شده است که محصول هیبریدی موردنظر در اواخر تابستان یا اوایل پاییز سال آینده به بازار عرضه شود.
وی همچنین پیش‌بینی کرد مصرف سوخت این خودرو در مقایسه با خودروی مشابه، حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد کاهش یابد. این میزان کاهش، هدف‌گذاری اعلام‌شده برای محصول هیبریدی ایران‌خودرو است و ارزیابی نهایی آن به نتایج آزمون‌ها و عملکرد خودرو در شرایط بهره‌برداری وابسته خواهد بود.
فناوری هیبرید با ترکیب موتور احتراق داخلی و سامانه الکتریکی، امکان مدیریت بهتر مصرف انرژی را فراهم می‌کند. در چنین ساختاری، همکاری میان بخش احتراقی و سامانه الکتریکی می‌تواند به کاهش مصرف سوخت منجر شود؛ هرچند میزان بهره‌وری نهایی به نوع معماری قوای محرکه، تنظیمات فنی و شرایط رانندگی نیز بستگی دارد.
اهمیت این مسیر برای صنعت خودرو ایران از آن جهت است که توسعه خودروهای هیبریدی می‌تواند بخشی از ظرفیت کاهش مصرف سوخت را بدون اتکای کامل به زیرساخت‌های شارژ موردنیاز خودروهای تمام‌برقی در اختیار خودروسازان قرار دهد.
در واقع، هیبریدسازی می‌تواند یکی از گزینه‌های توسعه فناوری در بازاری باشد که هم‌زمان با ضرورت بهبود بهره‌وری انرژی، با محدودیت‌های زیرساختی و اقتصادی نیز مواجه است. با این حال، عرضه محصول در زمان اعلام‌شده، تکمیل آزمون‌های فنی و اثبات میزان کاهش مصرف سوخت، از مهم‌ترین مراحل پیش روی این پروژه خواهد بود.
موتور گازسوز توربوشارژ ایران‌خودرو؛ مصرف معادل بنزینی ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر
در کنار برنامه توسعه قوای محرکه هیبریدی، ایران‌خودرو پروژه تولید موتور گازسوز توربوشارژ را نیز دنبال می‌کند؛ محصولی که به گفته مدیرعامل ایپکو، قرار است تا پایان سال جاری وارد بازار شود.
رجبعلی در تشریح مشخصات این موتور اعلام کرد که میزان انتشار دی‌اکسیدکربن آن به حدود ۱۲۵ گرم رسیده است. وی همچنین مصرف سوخت معادل بنزینی این محصول را حدود ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر عنوان کرد.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، این موتور از توان و گشتاور بالایی برخوردار است و ایران‌خودرو انتظار دارد عرضه آن بتواند جذابیت استفاده از حالت گازسوز را برای مشتریان افزایش دهد.
یکی از نکات مورد تأکید مدیرعامل ایپکو، توان بالای این محصول در حالت گازسوز است. به گفته رجبعلی، موتور جدید در این وضعیت نیز عملکرد قدرتمندی ارائه می‌دهد و از این نظر، در میان موتورهای توسعه‌یافته ایران‌خودرو جایگاه ویژه‌ای خواهد داشت.
توسعه موتور گازسوز توربوشارژ را می‌توان بخشی از تلاش برای ترکیب عملکرد فنی مناسب با استفاده از سوخت جایگزین دانست. در این رویکرد، حفظ توان و گشتاور در کنار توجه به مصرف انرژی و میزان انتشار آلاینده‌ها اهمیت دارد؛ زیرا صرف استفاده از سوخت جایگزین، به‌تنهایی تضمین‌کننده دستیابی به بهره‌وری بالاتر نیست و مشخصات فنی موتور و عملکرد آن در شرایط واقعی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
بر همین اساس، ورود این محصول به بازار و ارزیابی عملکرد آن در استفاده روزمره می‌تواند تصویر روشن‌تری از میزان تحقق اهداف اعلام‌شده ارائه دهد. مصرف سوخت، توان خروجی در حالت گازسوز، دوام قطعات و استقبال مشتریان، از جمله عواملی هستند که در تعیین جایگاه این موتور در سبد محصولات ایران‌خودرو نقش خواهند داشت.
کاکایی: صنعت موتور ایران از ظرفیت طراحی و توسعه برخوردار است
امیرحسین کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، نیز در حاشیه پانزدهمین همایش موتورهای درون‌سوز، با تأکید بر جایگاه صنعت موتور در زنجیره خودروسازی کشور، این بخش را یکی از پیشرفته‌ترین حوزه‌های فنی صنعت خودرو ایران توصیف کرد.
به گفته وی، فعالیت‌های صنعت موتور در ایران به تولید و مونتاژ محدود نمی‌شود و کشور در زمینه طراحی، بهینه‌سازی و کالیبراسیون موتور نیز توانمندی‌های فنی قابل‌توجهی ایجاد کرده است.
کاکایی با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در سال‌های گذشته اظهار کرد که متخصصان و شرکت‌های داخلی، با وجود تحریم‌های سنگین، توانسته‌اند پروژه‌های مهمی را در حوزه توسعه موتور پیش ببرند. وی دستیابی به استاندارد یورو ۵ و حرکت به سمت یورو ۶ را از جمله محورهای این مسیر برشمرد.
از نگاه این کارشناس، تداوم فعالیت‌های تحقیقاتی و مهندسی در صنعت موتور نشان می‌دهد که مجموعه‌ای از ظرفیت‌های فنی، پژوهشی و نوآورانه در کشور شکل گرفته است. این ظرفیت‌ها می‌توانند در قالب ارتباط میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های صنعتی، زمینه تبادل دانش و توسعه فناوری را فراهم کنند.
اهمیت این ارتباط از آن جهت است که توسعه موتورهای جدید به دانش تخصصی در حوزه‌های مختلف نیاز دارد. طراحی اجزای موتور، بهینه‌سازی عملکرد، تنظیم سامانه‌های کنترلی و کالیبراسیون، از جمله زمینه‌هایی هستند که همکاری میان مراکز علمی و مجموعه‌های صنعتی می‌تواند به پیشرفت آن‌ها کمک کند.
با این حال، کاکایی در کنار تأکید بر توانمندی‌های فنی کشور، به چالش‌های موجود در صنعت نیز اشاره کرد. مشکلات مرتبط با کیفیت سوخت و محدودیت‌های زنجیره تأمین، از جمله موانعی هستند که می‌توانند بر عملکرد نهایی موتور و دستیابی به اهداف توسعه‌ای اثر بگذارند.
این موضوع نشان می‌دهد که پیشرفت در طراحی و توسعه موتور، به‌تنهایی برای دستیابی به عملکرد مطلوب کافی نیست. کیفیت سوخت، سطح کیفی قطعات، ثبات فرایندهای تولید و شرایط بهره‌برداری نیز در نتیجه نهایی نقش دارند.
به بیان دیگر، حتی اگر یک موتور از نظر طراحی و مشخصات مهندسی به سطح مطلوبی برسد، عملکرد آن در محصول نهایی به مجموعه‌ای از عوامل فنی و صنعتی وابسته خواهد بود. از همین رو، توسعه پایدار صنعت موتور به هماهنگی میان طراحی، تأمین قطعات، تولید و کنترل کیفیت نیاز دارد.
از توان طراحی تا عملکرد واقعی؛ معیار موفقیت پروژه‌های جدید موتور چیست؟
پانزدهمین همایش دوسالانه موتورهای درون‌سوز در کاشان، تصویری از ظرفیت‌های علمی و مهندسی صنعت موتور کشور و در عین حال، چالش‌های پیش روی این بخش ارائه کرد. برنامه‌های مطرح‌شده در این رویداد، از نوسازی خانواده موتورهای احتراق داخلی گرفته تا توسعه قوای محرکه هیبریدی و تولید موتور گازسوز توربوشارژ، نشان می‌دهد که فعالیت‌های تحقیقاتی و توسعه‌ای در صنعت موتور ایران همچنان ادامه دارد.
برای ایران‌خودرو، این مسیر سه محور اصلی را در بر می‌گیرد: جایگزینی تدریجی موتورهای قدیمی با نمونه‌های ارتقایافته، توسعه فناوری هیبرید با هدف کاهش مصرف سوخت و عرضه موتور گازسوز توربوشارژ با تمرکز بر توان و گشتاور مناسب. هر یک از این برنامه‌ها می‌تواند در بهبود بهره‌وری محصولات نقش داشته باشد، اما میزان موفقیت آن‌ها به نتایج عملی وابسته است.
در پروژه هیبریدی، کاهش ۳۵ تا ۴۰ درصدی مصرف سوخت به‌عنوان هدف اعلام‌شده مطرح شده و عرضه محصول برای اواخر تابستان یا اوایل پاییز سال آینده برنامه‌ریزی شده است. در پروژه موتور گازسوز توربوشارژ نیز ورود به بازار تا پایان سال جاری، انتشار حدود ۱۲۵ گرم دی‌اکسیدکربن و مصرف سوخت معادل بنزینی حدود ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر، از جمله مشخصات اعلام‌شده به شمار می‌روند.
این ارقام، تصویری از اهداف فنی پروژه‌ها ارائه می‌کنند؛ با این حال، ارزیابی دقیق آن‌ها به روش آزمون، شرایط اندازه‌گیری و عملکرد نهایی محصولات وابسته است. از این منظر، تکمیل آزمون‌های فنی، دستیابی به کیفیت پایدار در تولید انبوه، دوام موتور و میزان استقبال بازار، معیارهایی تعیین‌کننده برای سنجش نتایج خواهند بود.
در سطح کلان‌تر، صنعت موتور کشور با مجموعه‌ای از فرصت‌ها و محدودیت‌ها روبه‌رو است. توسعه دانش فنی داخلی و ظرفیت‌های طراحی و کالیبراسیون، مزیتی مهم برای خودروسازان به شمار می‌رود؛ اما محدودیت‌های زنجیره تأمین، مسائل مرتبط با کیفیت سوخت و فشارهای اقتصادی می‌توانند مسیر تبدیل این توانمندی‌ها به محصولات رقابتی را دشوار کنند.
در چنین شرایطی، پیوند مؤثرتر میان پژوهش و تولید، سرمایه‌گذاری هدفمند در توسعه فناوری و توجه هم‌زمان به الزامات فنی و اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. محصولی که با هدف کاهش مصرف سوخت یا ارتقای عملکرد معرفی می‌شود، زمانی می‌تواند دستاوردی پایدار برای صنعت خودرو به همراه داشته باشد که در تولید انبوه نیز کیفیت و کارایی مورد انتظار را حفظ کند.
در نهایت، پانزدهمین همایش موتورهای درون‌سوز فرصتی برای ارائه ظرفیت‌های مهندسی و برنامه‌های توسعه‌ای صنعت موتور کشور بود. برای ایران‌خودرو نیز مسیر پیش رو، علاوه بر ادامه طراحی و توسعه محصولات جدید، به تحقق زمان‌بندی‌های اعلام‌شده، اثبات عملکرد فنی و تبدیل اهداف کاهش مصرف سوخت به نتایجی قابل‌اندازه‌گیری وابسته است.
هیچ نظر! یکی از اولین.