وزارت بهداشت باید به جای اظهارنظر غیرتخصصی، مرجعیت علمی خود را حفظ کند
علیرضا رئیسی، معاون بهداشتی وزارت بهداشت، که پیشتر نیز به دلیل رفتار نامناسب با یک خبرنگار خبرساز شده بود، اینبار با اظهارات تازه خود در جمع خبرنگاران درباره علل مرگومیر و آلودگی هوا، بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفت.
او در سخنانی جنجالی، خودروهای شخصی را مهمترین عامل تصادفات و آلودگی هوا دانست و گفت: «یک جوان ایرانی برای ازدواج ناچار است ماشین بخرد، با وام بدهکار میشود، جیبش خالی و جانش به خطر میافتد؛ چون از روزی که ماشین خرید دیگر آدم سابق نیست و ممکن است هرلحظه تصادف کند و بمیرد؛ ضمن اینکه با خودرو، هوا را هم آلوده میکند.»
این سخنان که از منظر علمی فاقد پشتوانه دقیق ارزیابی شدهاند، واکنشهای گستردهای در میان کارشناسان حملونقل، محیط زیست و سلامت به همراه داشت. منتقدان تأکید کردند که مرجعیت وزارت بهداشت باید مبتنی بر تحلیلهای تخصصی و دادههای علمی باشد، نه قضاوتهای عمومی و احساسی.
🔹 دادههای رسمی و دیدگاه کارشناسی:
بر اساس گزارشهای رسمی، عوامل اصلی تصادفات در ایران ترکیبی از خطای انسانی، سرعت و سبقت غیرمجاز، خستگی، حواسپرتی، نقص فنی خودرو و کیفیت جادههاست؛ نه صرفاً مالکیت خودرو شخصی.
مطابق دادههای سازمان حفاظت محیط زیست، در حوزه آلودگی هوا نیز سهم منابع مختلف به شرح زیر است:
کامیونها: ۱۶٪
خودروهای شخصی: ۱۴٪
موتورسیکلتها: ۱۰٪
اتوبوسها: ۶٪
صنایع و نیروگاهها: حدود ۳۰٪
این آمار نشان میدهد خودروهای شخصی تنها بخشی از چرخه آلودگی را تشکیل میدهند و عوامل ساختاری، کیفیت سوخت و اجرای ناقص طرحهای کاهش آلایندهها نقش پررنگتری دارند.
🔹 نقش وزارت بهداشت و انتقادها:
منتقدان معتقدند وزارت بهداشت که باید مرجع علمی در حوزه سلامت عمومی باشد، بهتر است به جای صدور اظهارات غیرتخصصی در حوزههای فنی، بر مسئولیتهای خود در پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر تمرکز کند.
بیش از ۸۰ درصد مرگومیر در ایران به بیماریهای غیرواگیر مانند دیابت، فشار خون و سرطانها مربوط است — حوزهای که وزارت بهداشت مستقیماً مسئول کنترل و کاهش آن است.
به گفته کارشناسان، بیتوجهی به اصلاح سیاستهای تغذیه، صدور آسان مجوز برای محصولات غذایی ناسالم، و ضعف در اجرای برنامههای ارتقای سلامت عمومی، از چالشهای اصلی این وزارتخانه است.
🔹 ضرورت بازنگری در رویکرد رسانهای و تخصصی:
صاحبنظران رسانهای نیز بر لزوم ارتقای سواد رسانهای مدیران وزارت بهداشت تأکید دارند.
به باور آنان، مقامهای رسمی باید در اظهارنظر درباره موضوعات تخصصی با دقت، شفافیت و بر اساس دادههای معتبر سخن بگویند تا جایگاه علمی و اعتماد عمومی به وزارت بهداشت خدشهدار نشود