کروز، پیشگام داخلیسازی فناوری ایربگ در ایران
دیجی خودرو – با افزایش الزامات ایمنی در صنعت خودرو، سامانههای ایمنی غیرفعال به یکی از مهمترین مؤلفههای طراحی خودرو تبدیل شدهاند. در این میان، ایربگ یا کیسه هوا نقشی کلیدی در کاهش شدت آسیبهای ناشی از تصادفات ایفا میکند. در سالهای اخیر، شرکت صنایع تولیدی کروز بهعنوان یکی از بزرگترین قطعهسازان خودرویی ایران، وارد حوزه طراحی و تولید سامانههای ایربگ شده و تلاش کرده بخشی از فناوریهای مرتبط با این سیستم حیاتی را در داخل کشور توسعه دهد.
ایربگها در کنار کمربند ایمنی، بخشی از سیستم موسوم به «سامانه مکمل ایمنی» یا SRS هستند. این سیستم بهگونهای طراحی شده است که در هنگام وقوع تصادف، در کسری از ثانیه فعال شده و با ایجاد یک بالشتک هوا بین سرنشین و اجزای سخت خودرو، از برخورد مستقیم سر و قفسه سینه با فرمان، داشبورد یا ستونهای خودرو جلوگیری کند. عملکرد این سامانه به هماهنگی دقیق چندین بخش مختلف وابسته است؛ از سنسورهای تشخیص ضربه گرفته تا واحد کنترل الکترونیکی، چاشنی مولد گاز و کیسه پارچهای ایربگ.
در ساختار فنی ایربگ، نخستین مرحله تشخیص وقوع تصادف است. این وظیفه بر عهده سنسورهای شتاب قرار دارد که معمولاً از نوع MEMS هستند و تغییرات ناگهانی شتاب خودرو را ثبت میکنند. دادههای این سنسورها به واحد کنترل ایربگ یا ACU ارسال میشود. این واحد با تحلیل تغییر سرعت خودرو در چند میلیثانیه نخست برخورد، تصمیم میگیرد که آیا شرایط برای فعال شدن ایربگ وجود دارد یا خیر. اگر شدت ضربه از حد آستانه مشخصی بیشتر باشد، سیگنال الکتریکی به چاشنی انفلاتور ارسال میشود.
انفلاتور بخش کلیدی ماژول ایربگ است که وظیفه تولید گاز برای پر کردن کیسه هوا را بر عهده دارد. در بسیاری از طراحیها، این فرآیند از طریق واکنش سریع مواد پیروتکنیک انجام میشود که در مدت زمانی کمتر از چند ده میلیثانیه حجم زیادی از گاز تولید میکنند. گاز تولید شده وارد کیسه پارچهای ایربگ شده و آن را با سرعت بالا باز میکند. کل این فرآیند از لحظه تشخیص تصادف تا باز شدن کامل کیسه معمولاً بین 20 تا 40 میلیثانیه زمان میبرد؛ زمانی کوتاهتر از یک چشم بر هم زدن.
یکی از مهمترین جنبههای مهندسی در طراحی ایربگ، کنترل فشار داخلی کیسه هوا است. اگر فشار تولید شده بیش از حد باشد، خود ایربگ میتواند به سرنشین آسیب وارد کند و اگر فشار کافی نباشد، توانایی جذب انرژی برخورد کاهش مییابد. به همین دلیل، طراحی کیسهها معمولاً شامل دریچههای تخلیه کنترلشده است تا گاز پس از برخورد سرنشین بهصورت تدریجی خارج شود و انرژی ضربه بهطور مؤثر جذب گردد.
در فرآیند توسعه چنین سامانهای، آزمونهای متعددی انجام میشود. تستهای تصادف واقعی با استفاده از آدمکهای آزمایشی، آزمایشهای دمایی در بازههای بسیار سرد و گرم، آزمونهای ارتعاش و دوام و همچنین شلیکهای آزمایشی ایربگ از جمله مراحل اعتبارسنجی این سیستم هستند. در این آزمایشها شاخصهایی مانند معیار آسیب سر یا HIC و شتاب وارد بر قفسه سینه اندازهگیری میشود تا میزان ایمنی سامانه ارزیابی شود.
از نظر استانداردهای فنی، سیستمهای ایربگ باید الزامات سختگیرانهای را رعایت کنند. استانداردهای بینالمللی مانند مقررات UNECE برای تصادفهای جلو و جانبی و همچنین استاندارد ایمنی عملکردی ISO 26262 از جمله چارچوبهایی هستند که در طراحی این سامانهها مورد توجه قرار میگیرند. در این استانداردها، سیستم ایربگ در بالاترین سطح ایمنی عملکردی طبقهبندی میشود، زیرا هرگونه خطا در عملکرد آن میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
ورود شرکت کروز به حوزه تولید ایربگ را میتوان بخشی از روند گستردهتر داخلیسازی قطعات پیشرفته در صنعت خودرو ایران دانست. تولید چنین سامانههایی نیازمند ترکیبی از تخصص در حوزههای مکانیک، الکترونیک، مواد و مهندسی ایمنی است. علاوه بر آن، زیرساختهای آزمایشگاهی پیشرفته برای شبیهسازی تصادف و آزمونهای ایمنی نیز از الزامات این صنعت محسوب میشوند.
با توجه به روند جهانی صنعت خودرو، فناوری ایربگ نیز در حال پیشرفت است. نسلهای جدید این سامانهها شامل ایربگهای چندمرحلهای، ایربگهای پردهای برای محافظت از سر در برخوردهای جانبی، و حتی ایربگهای مرکزی بین دو سرنشین جلو هستند. همچنین در خودروهای مدرن، سیستمهای کمکراننده پیشرفته میتوانند پیش از وقوع تصادف احتمالی، شرایط را برای عملکرد بهینه سامانههای ایمنی از جمله ایربگ آماده کنند.
در مجموع، توسعه فناوری ایربگ در داخل کشور را میتوان گامی مهم در جهت ارتقای ایمنی خودروهای تولیدی دانست. هرچند این حوزه همچنان نیازمند سرمایهگذاری گسترده در تحقیق و توسعه، تجهیزات آزمایشگاهی و انتقال دانش فنی است، اما حرکت به سمت تولید داخلی سامانههای ایمنی پیشرفته میتواند در بلندمدت به افزایش سطح ایمنی خودروها و کاهش وابستگی به واردات قطعات حساس کمک کند.